Karalar: “Bölgesel kalkınmaya odaklanıyoruz”

Adana Büyükşehir Belediye Başkanı Zeydan Karalar Belediye Gazetesi’ne değerlendirmelerde bulundu.

Meryem Kadın Kooperatifi Projesi’nden bahseder misiniz? Projenizin amacı nedir?

ZEYDAN KARALAR: Meryem Kadın Kooperatifi, 21 Temmuz 2020 tarihinde BM’nin “Yeşil, Sosyal ve Dayanışma Ekonomisi” (GSSE-Green Social and Solidarity Economy) ilkeleri doğrultusunda kurulan, mülteci ortaklı sosyal kooperatiftir. Yapısı ve ilkeleri itibarıyla kendi alanındaki ilk ve tek kooperatiftir. Meryem Kadın Kooperatifi’nin amacı, bölgemizdeki işsizliğin azaltılması ve sürdürülebilir kalkınma hedefleri doğrultusunda bölgesel kalkınmanın sağlanmasıdır. Bu hedef doğrultusunda kooperatifin hedef kitlesi, istihdam piyasaları dışında kalan, istihdam umudunu yitiren, istihdamda olamayan kadınlar, engelli bireyler, mülteciler, LGBTİ+ bireyler gibi toplumun en hassas kesimleridir. Kooperatifin hedefi, kayıtlı istihdam piyasalarına erişmeleri için bu bireylere destek olmak ve mümkünse onları kooperatif bünyesinde istihdam etmektir. Kooperatif, iklim değişikliğinin olumsuz etkilerine uyum sağlayabilme, bu etkilerle başa çıkabilme anlayışıyla üretim yaparak, yeni ve kadın dostu istihdam alanları yaratmaktadır. Kuruluşundan bugüne kadar iki yıl gibi kısa bir süre geçmesine karşın kooperatifte 18 tam zamanlı, kayıtlı istihdam olanağı yaratılmıştır, yakın zamanda bu sayının 138’e yükseltilmesi hedeflenmektedir. Kooperatifin üretim tesislerinde yenilenebilir enerji kaynakları tercih edilmektedir, bölgedeki diğer üreticilere örnek olabilecek modeller oluşturulmaktadır. Tarımda güneş enerjisinin kullanılması, yağmur suyu hasadı yapan yeraltı havuzlarıyla sulama yapılması gibi konularda şimdiden bölge üreticisine model oluşturulmuştur.
 
Meryem Kadın Kooperatifi’nin aktif yedi işletmesi bulunmaktadır. Kooperatifin, GSSE bakış açısının en olumlu ve somut örneği bu işletmelerin kuruluş biçiminde açıkça tezahür etmektedir. Meryem Kadın Kooperatifi, belediyemizle kazan-kazan işbirliği modeli kurmuştur. Kooperatifin yürüttüğü çalışmalar belediyemize de avantaj sağlamaktadır.

Kooperatifin üretim alanlarını şöyle özetleyebiliriz:

Açık Alan Tarımı: Belediyemiz tarafından kooperatife tahsis edilen 60 dönümlük tarım alanında sebze yetiştirilmektedir, tarımsal üretimde yerel ve/veya atalık tohum, organik gübre kullanılmaktadır, güneş panellerinden enerji sağlanmaktadır, 100 ton kapasiteli yağmur suyu hasadı yapabilen yeraltı havuzu sayesinde sulama yapılmaktadır. Bu uygulamalarda ileri ve çevre dostu teknikler kullanmak önceliklerimiz arasındadır. Tarım alanında bir ziraat mühendisi tam zamanlı, kayıtlı istihdam edilmiştir.

Fidan Üretim Serası: Yukarıda belirttiğimiz tarlaya kurulan üç dönümlük fidan üretim serasında bölgemizin ihtiyacını karşılayabilmek amacıyla turunç, narenciye, harnup ve zeytin fidanı üretimi yapılmaktadır. UN/FAO ile yapılan görüşmeler sonucunda bu seranın renovasyonu ve teknik kapasitesi geliştirilmiştir, kasım ayında 20 kişi istihdam edilmiştir ve üretimin sürdürülmesi için çalışmalar yürütülmektedir.

Mantar Üretim Serası: Yaklaşık 100 metrekarelik özel bir serada mantar üretimi yapılmaktadır, üretilen ürünler ulusal ölçekteki marketlere satılmaktadır. Bu işletmede bir ziraat mühendisi ve iki çalışan tam zamanlı, kayıtlı istihdam edilmiştir.

Üç Boyutlu Yazıcı ve Tasarım Atölyesi: Farklı boyutta 31 adet 3B yazıcının ve 21 adet özel tasarım bilgisayarın bulunduğu atölyede kişiye özel ürünler üretilmektedir. Aynı zamanda çeşitli kurum ve kuruluşlar için kalıp üretimi yapılmaktadır.

Güneş Enerjili Kurutma Serası: Belediyemizin tahsis ettiği yaklaşık bir dönümlük alana kurulan serada meyve-sebze kurutulmaktadır ve paketleme işlemi yapılmaktadır. Kurutulan ürünler hem kurumsal marketlere hem de uluslararası pazarlara ulaştırılmaktadır. Tayvan ve İngiltere gibi ülkelerin yanı sıra ABD’ye ürün ihracatı yapmak üzere çalışmalarımız devam etmektedir. Meryem Kadın Kooperatifi, Akdeniz İhracatçılar Birliği’nin üyesidir. Bu tesiste bir gıda mühendisi ve 14 çalışan tam zamanlı, kayıtlı istihdam edilmiştir.

Maske Üretim Atölyesi: Belediyemiz tarafından tahsis edilen yerleşkedeki atölyede Dünya Sağlık Örgütü’nün standartlarına uygun maske üretilmektedir.

Tekstil Atölyesi: Yukarıda bahsi geçen yerleşkede kurulan atölyede sözleşmeli üretim kapsamında fason üretim yapılmaktadır, belediyemiz için işçi kıyafeti ve üniforma üretilmektedir. Bu tesis için 40 kişilik tam zamanlı, kayıtlı istihdam planlaması yapılmaktadır. Yerleşkede kooperatifin kreşi de yer almaktadır.

Bu üretim alanlarının dışında, kasım ayının sonunda teslim edilmesi planlanan 10.000 metrekarelik akıllı ve güneş enerjili mevsimlik çiçek üretim serasıyla 100 dönümlük rulo çim üretim işletmesi bulunmaktadır. Kooperatif, gıda güvenliğinin ve güvenilirliğinin sağlanması amacıyla çalışmalar yürütmektedir. Bu çalışmalar kapsamında bölgemizdeki küçük çiftçilerle kooperatif arasında üretim sözleşmesi yapılmaktadır, yerel ve/veya atalık tohum ve organik gübre dağıtımı, zirai danışmanlık gibi uygulamalar hayata geçirilmektedir, üretilen ürünlere satın alma garantisi verilmektedir. Elde edilen kârın bir kısmıyla, iki diyetisyen ve bir gıda mühendisi desteğiyle kırsal bölgelerde, özellikle mevsimlik tarım işçilerinin bulunduğu bölgelerde, hane ziyaretleri yapılmaktadır, yiyecek tüketim analizleri neticesinde beslenme kalitesi değerlendirilmektedir, yönlendirme ve bilinçlendirme çalışmaları gerçekleştirilmektedir. Ek olarak, belirlenen 20 aileye sınırlandırılmış market gıda kartı dağıtılması planlanmaktadır.

Projenin hazırlık süreci, kapsamı, içeriği, hedef kitlesi, bölgeye ve Adana’ya katkısı hakkında bilgi verir misiniz?

ZEYDAN KARALAR: Kooperatifin kuruluş sürecinde UN/ILO Türkiye Ofisi’nden çok kapsamlı teknik destek aldık. Projeyi hazırlarken, Seyhan Belediyesi döneminde projelerde yaşadığımız sıkıntı ve sorunları değerlendirerek, sürdürülebilir bir proje şekli üzerinde çalıştık. Ülke genelindeki projeleri inceledik. Birçok projenin sürdürülebilirlikten uzak, sosyo-ekonomik kalkınmaya katkıda bulunmak anlamında yetersiz olduğunu düşünerek, GSSE temelli, küresel ölçekte BM tarafından denenmiş ve başarıları somut olan bir ilke etrafında proje üretmeye karar verdik. Kooperatif ikinci yılını doldurmadan BM tarafından en iyi örnek olarak dünyaya duyuruldu.

(https://globalcompactrefugees.org/article/empowering-local-and-refugee-women-through-cooperative)

Projemizin hedef kitlesi, istihdam piyasalarının dışında kalan, istihdam edilme umudunu yitiren, istihdamda olamayan kadınlar, engelli bireyler, mülteciler, LGBTİ+ bireyler gibi toplumun en hassas kesimleridir. Projemiz, iklim değişikliğinin olumsuz etkilerine uyum sağlanabilmesi, iklim değişikliğiyle başa çıkılabilmesi, biyoçeşitliliğin korunması, gıda güvenliğinin ve güvenilirliğinin sağlanması gibi sürdürülebilir kalkınma hedefleri doğrultusunda istihdam olanaklarının artırılması ve işsizliğin azaltılması açısından bölgemize katkıda bulunmaktadır.

Projeyi planlarken bütçe, yatırım, kaynak ve mevzuat açısından herhangi bir zorluk yaşadınız mı? Yaşadıysanız, bu zorlukları aşmak için hangi çalışmaları yaptınız?

ZEYDAN KARALAR: Projemizi planlarken UN/ILO Türkiye Ofisi’nin ve belediyemizin bütçesini, yatırım ve kaynak imkânlarını göz önünde bulundurduk, bu desteklerle projemizi hayata geçirdik. Mülteci ortaklı ve sosyal bir kooperatif kurma hedefimiz olduğu için sıkıntılar yaşadık. Kooperatifçilik mevzuatının eski içeriği bizi zorladı, ancak Kooperatifçilik Genel Müdürlüğü’yle görüşerek, onların yardımını alarak kooperatifi kurduk.