Dünyadan yerel yönetimlerin beslenme politikalarına ilişkin örnekleri

Dünyadan yerel yönetimlerin beslenme politikalarına ilişkin örneklerini derledik.

BELÇİKA

GoodFood@School for Belgian pupils | Rikolto (International)

Okul Gıda Sistemi

Belçika'daki okulların çoğu bir yemek şirketinden faydalanıyor. Agape (Brüksel’deki okullar için merkezî mutfak), günde 24.000 öğün yemek çıkarıyor. Belçika’daki bazı sivil toplum kuruluşları ve belediyeler, okullarda, kantinlerde, sınıflarda sağlıklı ve sürdürülebilir gıda politikası oluşturmak üzere FairTrade Belgium ve GoodPlanet ile işbirliği yapıyor. Beslenme politikalarının sürdürülebilir olması için okullara iki yıl boyunca koçluk yapılacak. Bu uygulama için her yıl bir okul seçilecek. Daha sonra, öğrenciler, öğretmenler, okul yönetimi ve ailelerle birlikte sürdürülebilir gıda politikası geliştirilecek. Değişim sadece kantinde değil, sınıfta da olacak. Uygulama kapsamında daha fazla mevsimlik meyve ve sebze servis etmek, adil ticari ilişkiler üzerinde çalışmak, daha az et kullanmak ve vejetaryen menü geliştirmek gibi sürdürülebilirlik taahhütleri veriliyor. Belçika’da, sağlıklı ve sürdürülebilir gıda konusunda etkisi olan paydaşlara odaklanılıyor. Hedeflere ulaşmak için Belçika Sağlıklı Yaşam Enstitüsü’yle, Belçika hükümetiyle işbirliği yapılıyor. Ayrıca diğer paydaşlarla (yemek tedarikçileri, perakendeciler, eğitimciler vb.) öğrenme ağları veya çalışma grupları kuruluyor. Bu paydaşlar, sağlıklı ve sürdürülebilir gıdaya fayda sağlayacak girişimlerde bulunmaya teşvik ediliyor.

Zorluklar:

•    Eğitim ortamındaki gıda politikaları henüz sürdürülebilir gıdayı açıkça içermiyor. Ancak sağlığa önem veriliyor. Flaman Sağlıklı Yaşam Enstitüsü ve Eğitim Bakanlığı, sürdürülebilir gıda çalışmaları konusunda kararlı.
•    Okullarda sürdürülebilir ve sağlıklı beslenme için yasal teşviklerin yok denecek kadar az olması, fiyat konusuna odaklanmayı güçleştiriyor.
•    Öğrencilerin gıda konusunda karar alma sürecine dahil edilmesi gerekiyor.
•    Öğrencilerin sağlıklı ve sürdürülebilir beslenme uygulamaları hakkında sınıfta öğrendikleri, kantindeki uygulamalarla örtüşmüyor.

Stratejiler:

•    Yenilikçi uygulamalar ve modeller geliştirmek amacıyla okul yemekleri sunan farklı türdeki mutfaklarla koçluk programları oluşturuluyor.
•    Bu uygulamalar, sınıflardaki gıda eğitimiyle ilişkilendiriliyor.
•    Sürdürülebilir kriterlerin ihalelere ve genel satın alma politikasına dahil edilmesi sağlanıyor.
•    Sürdürülebilir ve sağlıklı beslenme politikası, okulun genel politikasına dahil ediliyor, bunun için bütüncül okul yaklaşımı kullanılıyor.
•    Deneyimler belgeleniyor ve politika yapıcılar için tavsiyelere dönüştürülüyor.

AMERİKA

https://www.farmtoschool.org/about/what-is-farm-to-school

Tarladan Okula Programı: Çocuklar ve Çiftçiler Arasında Bağlantı Kurma

Tarladan Okula Programı, çocuk beslenme programı operatörlerinin “Ulusal Okul Öğle Yemeği Programı”, “Yaz Gıda Hizmeti Programı” ve “Çocuk ve Yetişkin Bakımı Gıda Programı” gibi programlara yerel gıdaları dahil etmelerini sağlıyor. Tarladan Okula Programı personeli, geleneksel gıda yöntemlerinin çocuk beslenme programlarına entegrasyonunu teşvik ediyor ve yerel topluluklarla birlikte çalışıyor. Tarladan Okula Programı, okullardaki erken bakım, gıda satın alma ve eğitim uygulamalarını değiştirerek, vatandaşların yerel gıda üreticileriyle iletişimi güçlendiriyor. Öğrenciler hem sağlıklı ve yerel gıdalara erişiyor hem de yemek pişirme dersleri ve çiftlik gezileri gibi eğitim fırsatlarına sahip oluyor. Program, çocukları ve ailelerini gıda konusunda bilinçlendiriyor, yerel ekonomiyi güçlendiriyor ve toplumsal katkı sağlıyor.

Tarladan Okula Programı, bölgeden bölgeye farklılık gösteriyor, aşağıdakilerden birini veya birkaçını içeriyor:

•    Tedarik: Yerel gıdalar satın alınıyor, tanıtılıyor, servis ediliyor.
•    Okul bahçeleri: Öğrenciler, uygulamalı eğitimlere katılıyor.
•    Eğitim: Öğrenciler, tarım, gıda, sağlık ve beslenmeyle ilgili eğitim faaliyetlerine katılıyor.

Neden Tarladan Okula?

Tarladan Okula, çocukların besleyici, yüksek kaliteli, yerel gıdalara erişimini sağlıyor. Program, gıda, sağlık, tarım ve beslenmeyle ilgili uygulamalı eğitimler aracılığıyla çocukları geliştiriyor, milyarlarca dolar değerindeki kurumsal pazarın kapılarını açarak, çiftçiler, balıkçılar, çiftlik sahipleri, gıda işleyicileri ve gıda üreticileri için finansal fırsat sunuyor. Tarladan Okula Programı, öğrencilerden öğretmenlere, idarecilerden ebeveynlere ve çiftçilere kadar herkese fayda sağlıyor, aile ve toplum bağlılığı için fırsatlar sunuyor. Yerel üreticilerden ve işleyicilerden ürün satın almak, yerel ekonomiyi de güçlendiriyor.

İSVEÇ

https://www.nqz.de/schule/international/sweden-provision-of-free-school-meals-required-by-law

İsveç Okullarında Ücretsiz Öğle Yemeği

İsveç’te ücretsiz okul yemeği hizmeti 20. yüzyılın başında başlamış, 1970’lerden bu yana okul çocuklarının çoğunu kapsamış. 7-16 ve 16-19 yaş arasındaki öğrencilere günlük olarak okul yemeği hizmeti veriliyor. Ücretsiz okul yemeği hizmeti İsveç’te kanunen zorunlu. Okul yemekleri, ücretsiz ve besleyici olmak zorunda. Süreç, Eğitim Yasası’yla düzenleniyor. 2011 yılında yasada yapılan değişiklikle okul yemeklerinin besin açısından zengin olması, tavsiye edilen günlük enerji ve besin alımının üçte birine denk gelmesi şart koşulmuş. İsveç Ulusal Gıda Ajansı (NFA), okul mutfakları için porsiyonlar, sağlıklı bir gıda ortamı ve öğrencilerin aktif katılımı konusunda rehberlik içeren tavsiyeler yayımlamış. Çoğu anaokulu ve ortaokul, aynı yönergeleri takip ediyor. İsveç beslenme kılavuzları, 1980’den bu yana her sekiz yılda bir güncelleniyor ve “İskandinav Beslenme Önerileri”ne (NNR) dayanıyor. NNR, optimal gelişimi ve vücut fonksiyonlarını destekleyen, diyetle ilişkili hastalık riskini azaltan besin alımı için referans değerler sağlıyor.

Pedagojik Öğle Yemeği

İsveç’te yılda yaklaşık 260 milyon okul yemeği servis ediliyor. Yemeklerin ortalama fiyatı, çocuk başına yıllık 616 avro civarında. Bu tutar, malzeme, personel ve ulaşım masraflarını kapsıyor. Ortalama bir öğündeki malzemelerin maliyeti yaklaşık bir avro. 290 belediye, eğitim, okul yemekleri gibi birçok hizmetin sunulmasından sorumlu. Bölgedeki özel hizmet sağlayıcılarının desteğiyle de okul yemekleri temin edilebiliyor. Okulların ya kendi mutfakları var ya da yemekler merkezî mutfaklarda hazırlanıyor. Merkezî mutfaklarda hazırlanan yemekler okullara teslim ediliyor. Öğün, bir ana yemekten, salata büfesinden, sürülebilir yağ içeren ekmekten ve bir içecekten (süt veya su) oluşuyor. Vejetaryen seçeneği de yaygın olarak kullanılıyor. Öğrenciler servis yapabiliyor. Öğretmenler genellikle çocuklarla birlikte yemek yiyor, gıda ve sağlık hakkında ders veriyor. Bu köklü politika, resmî olmasa da, “pedagojik öğle yemeği” olarak adlandırılıyor.

Bütünsel Bir Bakış Açısıyla Değerlendirme
Okul yemeklerine ilişkin ulusal kılavuz ilkeler, okul yemeklerinin eğitimin bir parçası olmasını öngörüyor. Kalite güvencesi, okulların ve belediyelerin elinde. Okul yemeklerinin besin içeriği ve diğer yönleri bütüncül bir bakış açısıyla değerlendiriliyor. İsveç ilkokulları ve belediyeleri, genel yemek kalitesini etkileyen toplam altı alanı değerlendirmek için SkolmatSverige (School Food Sweden-İsveç Okul Yemeği) adlı ücretsiz, web tabanlı bir araç kullanıyor (seçim, beslenme kalitesi, güvenli gıda, yemek servisi ve pedagoji, sürdürülebilir gıda, organizasyon ve politika). Okulların ve belediyelerin, okul yemeklerine ilişkin kılavuz ilkelere uygun olarak okul yemeklerinin kalitesini gözden geçirmesi, belgelemesi ve iyileştirmesi amaçlanıyor. Bu süreç, İsveç sağlık yetkililerinin de katılımıyla bilimsel enstitüler tarafından geliştirildiği için ticari etkilerden uzak. Şu anda okulların %41’i kalite kontrolüne tabi tutuluyor.

İTALYA VE MOZAMBİK

https://www.milanurbanfoodpolicypact.org/feasibility-study-maputo-pemba/

Okul Beslenme Hizmetine İlişkin Fizibilite Çalışması: Milano Belediyesi İşbirliğiyle Mozambik’in Maputo ve Pemba Belediyeleri’nde Okul Beslenme Hizmetinin Uygulanması ve Yönetimi
 
Okul beslenme sisteminin hayata geçirilmesine yönelik fizibilite çalışması, İtalya işbirliğiyle Kalkınma Ajansı AICS tarafından finanse edilen, Milano, Maputo, Pemba ve Reggio Emilia Belediyeleri’ni kapsayan daha geniş kapsamlı Partikül Projesi’ne entegre edilmiştir.
 
Milano’nun Maputo ve Pemba kentleriyle işbirliği, etkili ve sürdürülebilir çözümler tasarlama, bu çözümleri test etme ve önerme süreciyle kentler arasındaki işbirliğinin önemini temsil ediyor. Bu çözümler, hükümetlerin ve uluslararası kuruluşların politikalarının değiştirilmesine katkıda bulunabilir. Çalışma, araştırma grubunun çok sektörlü yapısıyla karakterize ediliyor: Kamu kurumları, özel ve sivil şirketler, akademik kurumlar. İşbirliği çalışmaları, Maputo ve Pemba Belediyeleri’nde sağlıklı ve sürdürülebilir okul beslenme hizmetinin oluşturulmasına yönelik yeni kamu politikalarının tanımlanması için kamu yönetimine gerekli unsurları sağlıyor. Çocuklara sağlıklı, yeterli ve sürdürülebilir beslenme imkânı sağlamak önemli görülüyor. İtalya ve Mozambik çalışma grubu, Mozambik’in sosyo-ekonomik açıdan, eğitim ve sağlık açısından derinlemesine analizine ek olarak uluslararası üç modeli referans alıyor:

•    Brezilya kamu politikası modeli,
•    İtalyan “ev hizmetleri yönetimi” modeli,
•    İtalyan “dış kaynak yönetimi” modeli.

Bu çalışmayla belirlenen okul beslenme hizmetinin amaçları:

•    Okul düzeyinde: Okul terk oranının düşürülmesi, okula kayıt oranının yükseltilmesi, okula devamın artırılması, öğrencilerin bilişsel kapasitesinin geliştirilmesi.
•    Sosyal koruma düzeyinde: Yemeklerin paylaşılması, yerel üretim faaliyetlerinin desteklenmesi, sosyal içermenin sağlanması.
•    Gıda güvenliği düzeyinde: Yerel üreticilerin üretim yapması. Ürünlerin garantili bir yerel pazara (okul) satılması için okul, toplum ve kurumlar arasında sinerji yaratılması. Sağlıklı yemeklerin tedarik edilmesi. Yerel düzeyde kronik yetersiz beslenmeyle mücadele edilmesi. Yerel gıda güvenliği projeleri üretilmesi. Beslenme eğitimi verilmesi.

Yerel kırsal topluluklar, okullar ve kurumlar arasında sinerji yaratan entegre okul beslenme hizmetinin gerçekleştirilmesi, Maputo ve Pemba nüfusunun yaşam kalitesini yükseltme amacı da taşıyor. Çalışma, Mozambik’teki belediyelerin kurumsal olarak güçlendirilmesi ve yetkinliklerinin artırılması yoluyla bölgesel yönetişim ve hizmet sistemlerinin iyileştirilmesini amaçlayan tekrarlanabilir bir model olma hedefini taşıyor. Bu çalışma, çok önemli bir konunun derinlemesine analizine, sorunlara çözüm bulunmasına olanak tanıyor. Bir ülkenin sürdürülebilir büyümesinin temel itici gücü olan genç nesillerin gelişimine yönelik zorlukların üstesinden gelebilmek için okul kantinleri sisteminin uygulanmaya başlaması, çözümün bir parçasını oluşturuyor.